Nee, dat beloof ik niet – Morele bezwaren tegen het huwelijk

Het belang wat sommige mensen aan het huwelijk hechten, en de vorm waarin zij dat gieten, is me altijd uiterst bedenkelijk overgekomen. En hoewel dat grotendeels lijkt te kunnen worden afgedaan als een particuliere gevoelskwestie, blijken er een groot aantal praktische en zelfs morele bezwaren te kleven aan het huwelijk. Ik probeer dat hieronder toe te lichten.

Het westerse huwelijk heeft een achtergrond waarbij burgerij en kerk nauw verweven zijn, en waarbij voor de selectie van huwelijkskandidaten vaak werd uitgegaan van praktische aangelegenheden die het samenbrengen van twee personen tot gevolg had, en minder van persoonlijke voorkeuren van de huwelijkskandidaten.

Het moge duidelijk zijn dat de meeste huwelijken die dezer dagen worden gesloten niet meer, of niet meer zo sterk, op deze principes zijn gegrondvest (al komt het nog steeds voor). Laten we er in dit betoog vanuit gaan dat beide partners uit affectie voor elkaar het besluit nemen om met elkaar te trouwen, los van financiële of religieuze motivaties.

Een huwelijk wordt aangegaan met één ander persoon, en heeft in beginsel geen einddatum. Hoewel er tegewoordig -ook juridisch- een einde kan worden gemaakt aan een huwelijksverbintenis, is de intentie doorgaans niet het aangaan van een vrijblijvende of tijdelijke overeenkomst.

Er valt veel te zeggen voor het uitspreken van dergelijke duurzame intenties binnen een relatie, en dat is dan ook niet datgene waar ik een probleem mee heb. Relaties kunnen een bepaalde verdieping krijgen wanneer beide partners elkaar laten blijken dat ze voor lange duur bij elkaar willen blijven. De vraag is echter of het moreel verantwoord is om mensen dit te laten beloven. Kun je van een mens verwachten dat hij of zij op een bepaald moment in zijn of haar leven, en onder de dan geldende omstandigheden en met de op dat moment aanwezige kennis, een beslissing kan nemen die zulke grote gevolgen heeft voor zijn persoonlijke levensgeluk en ontwikkeling? De afspraak lijkt immers te zijn: voor mijn emotionele en lichamelijke welzijn maak ik me voor de rest van mijn leven exclusief afhankelijk van één enkel persoon.

Daarmee wordt voorbij gegaan aan twee belangrijke factoren die hier verandering in kunnen brengen: de band tussen beide personen kan veranderen, en er kunnen zich andere personen aandienen waarbij zich ook de wens voordoet daar een sterke, emotionele en/of lichamelijke band aan te gaan. Zaken waarover bij het aangaan van het huwelijk eerder bepaalde -al dan niet ongeschreven- exclusieve afspraken zijn gemaakt.

Nu is het natuurlijk zo dat er diverse moderne en ruimdenkende interpretaties mogelijk zijn van het huwelijk. Immers: niet weerhoudt de betrokken partijen ervan om losser met de definities om te gaan, en zich in te laten met aanvullende partners mocht die behoefte zich voordoen. Maar dan nog blijft de vraag bestaan waarom beide partners zich openbaar willen laten vastleggen op een overeenkomst die de mogelijkheden -afhankelijk van persoonlijke ontwikkeling en/of veranderende omstandigheden- om zich te ontwikkelen danig inperkt.

In beginsel heb ik moeite met het idee dat een mens het beste gebaat is bij het hebben van slechts één enkele partner. Het traditionele huwelijk biedt geen mogelijkheden om om te gaan met het idee dat verschillende mensen verschillende belangrijke rollen in het leven van iemand kunnen spelen. Hetzij parallel aan elkaar, of zelfs op op verschillende momenten in het leven. Voor beiden laat het huwelijk geen ruimte: er kan een huwelijksverbintenis worden aangegaan met slechts één persoon tegelijkertijd. En zelfs voor het op een later tijdstip aangaan van een dergelijk verbond met iemand anders bestaat geen mogelijkheid, zonder daarmee het bestaande huwelijk te ontbinden.

En daarmee komen we op een belangrijk punt. Ik denk dat de vorm van het traditionele, monogame huwelijk gevolgen heeft gehad voor de manier waarop morele oordelen over relaties zijn gevormd, en niet andersom: dat de vorm van het huwelijk voortgekomen is uit al langer bestaande morele opvattingen over relaties. Uit alles in onze cultuur blijkt dat, hoewel velen de noodzakelijkheid van het aangaan van een huwelijk los hebben gelaten, de algemene mores ons nog steeds voorhoudt dat het exclusieve verbond tussen twee mensen de enige “moreel juiste” relatievorm is, en dat alles wat daar aan tornt vanuit diezelfde optiek onethisch is. Ook onze “vrije” westerse cultuur is vergeven van het bekrompen gebruik van begrippen als “trouw”, waarmee dan niet wordt bedoeld of iemand zijn lichamelijke en geestelijke vertrouwen schenkt aan iemand, maar of dat gegeven al dan niet exclusief is.

Ik denk dat het immorreel is om mensen verbintenissen te laten aangaan en ze iets te doen laten beloven waarop zij niet terug kunnen komen, althans niet binnen de vorm van die verbintenis. Het gaat volledig voorbij aan het gegeven dat een mens zich gedurende zijn leven ontwikkelt, tot andere inzichten komt of  andere verlangens en behoeftes leert kennen. En dat er mensen op zijn of haar pad kunnen komen waaraan hij of zij zich intellectueel, lichamelijk en emotioneel zou kunnen laven. Waarom zou iemand een publiekelijke verklaring willen afleggen zich nooit meer te willen richten op iemand anders die mogelijk aan een grote lichamelijke, geestelijke en emotionele ontwikkeling kan bijdragen?

Maar naast deze morele bezwaren, zijn er ook nog een aantal praktische zaken waar ik tegenaan loop.

Zo verbaas ik me erover dat vaak vrouwen -en soms een enkele man- zich zo vereerd voelen bij een huwelijksaanzoek. Niet zelden wordt een dergelijke verloving uitgebreid wereldkundig gemaakt. De beide partners zien in de voorgenomen huwelijksplannen de ultieme uiting van hun liefde voor elkaar. Toch zegt een voorgenomen huwelijk nauwelijks iets over de kwaliteit van een relatie. Sterker nog: niets lijkt zo makkelijk dan je “liefde betuigen” voor een ander door hem of haar ten huwelijk te vragen. Het is een volstrekt abstract gegeven, dat niets zegt over de praktische invulling van de relatie.

Ik ga ervan uit dat iemand zijn of haar relatie baseert op zaken als betrokkenheid, vertrouwdheid, mogelijkheden tot ontwikkeling, inspiratie, prikkeling, aantrekking en dergelijke. Zaken die dagelijks in de praktijk tot uitdrukking komen. Het moet, vind ik, de moeite waard zijn om iemands partner te zijn. Hierin schuilt een bepaalde gemeenschappelijke verantwoordelijkheid om elkaar dat alles te bieden. De bereidheid om je hiervoor in te spannen, om de relatie ook daadwerkelijk te voeden en om je partner te blijven prikkelen, inspireren en stimuleren, geven aan hoe waardevol het contact met iemand is. Niets lijkt er makkelijker dan met veel omhaal een huwelijksaanzoek te doen om je liefde te verklaren. Het impliceert immers an-sich totaal niets over de invulling. Waarom zou iemand zo dolgelukkig zijn bij het idee dat iemand bereid is om zijn of haar echtgeno(o)t(e) te worden, terwijl dit toch op zijn minst de minst arbeidsintensieve manier is om van iemand te merken dat hij of zij het beste met je voorheeft en inspanningen wil verrichten om je een gelukkige relatie te bezorgen. Waarom pikken zoveel mensen deze gemakzuchtige uiting van liefde?

Zit het hem erin dat met huwelijksaanzoek eenvoudig kan worden duidelijk gemaakt wat de bedoeling is? Dat het makkelijk is om aan de omgeving te vertellen wat de aard van de relatie is (en hoe goed en serieus de andere partner het met je voor heeft) door ze eenvoudigweg van de trouwplannen op de hoogte te stellen? Waarom zou je felicitaties schenken aan het voorgenomen huwelijk van een stel met een middelmatige relatie, en zouden deze niet op zijn plaats zijn bij een relatie die niet notarieel wordt bezegeld, maar die inhoudelijk erg sterk is? Toch lijkt het voorgenomen huwelijk het ultieme bewijs van de kwaliteit van de relatie, voor de beide partners, maar waarschijnlijk vooral ten overstaan va de buitenwereld, terwijl het er in feite helemaal niets over zegt.

En dan is er het uiterlijk vertoon waarmee veel huwelijken gepaard gaan. Uiteraard is hier sprake van persoonlijke invulling en smaak, maar het is verbazingwekkend met hoeveel overeenkomstige symboliek huwelijken plaatsvinden. Van de kostbare kleding van de bruid tot de afgehuurde lokatie voor de feestelijkheden: hoe grotesker met alles wordt omgesprongen, hoe groter het signaal dat het koppel schijnt uit te willen dragen. Huwelijksaangelegenheden zijn vaak zó bombastisch, dat ik me afvraag wie er aan wie een boodschap wil overbrengen. Wederom komt daarbij de vraag in mij op: Waarom accepteren mensen het idee dat zoiets abstracts als de liefde, iets wat zich uit in de mate waarop mensen elkaar inspireren, verrijken en genot schenken, door een groots banket in een pittoresk landhuisje of door lange sluiers en koetsen kunnen worden verbeeld? Wat zegt zo’n dag tegen anderen over datgene wat je partner voor jou nu zo bijzonder maakt?

Waarom de institutionalisering van je relatie zo uitbundig vieren, en niet de daadwerkelijke aspecten die de relatie voor jou zo bijzonder maken?

Een van de meest bizarre randverschijnselen van het huwelijk die ik tenslotte nog even wil noemen, is het aannemen van de achternaam van de partner. Hoewel niet langer meer een juridische verplichting, en inmiddels opgerekt met de mogelijkheid verschillende combinaties van de namen van beide partners te gebruiken, is het een stuidend paternalistisch relikwie dat indruist tegen elk idee van persoonlijke integriteit. Je naam is het meest persoonlijke woord om je individualiteit aan te duiden. Het aannemen van de naam van je partner symboliseert niet alleen een over-geromaniseerd idee van het samengaan van beide partners (waarbij duidelijk wordt verbeeld dat de individuele ontplooing ondergeschikt is aan die van het stel), maar brengt bovendien een volstrekt onethische hierarchie aan tussen beide partners. De één heeft zich letterlijk ondergeschikt gemaakt aan de ander, door zich naar die ander te vernoemen – ten koste van de naam waarmee de eigen identiteit tot dan toe altijd werd aangegeven. Ik kan niet begrijpen dat partners die hun naam schenken aan hun echtgenoot zich niet gegeneerd voelen waarnee die naam voorbij komt.

Er zijn kortom nogal wat redenen om vraagtekens bij het huwelijk te zetten. Is het moreel verantwoord om iemand een dergelijke belofte te laten doen? Zijn de gevolgen hiervan op iemands ontwikkeling per saldo positief of negatief? Wat zegt een huwelijk over de kwaliteit van de relatie of de intenties van de partners? En waarom lijken zoveel mensen de behoefte te voelen zich er toch -met veel uiterlijk vertoon- aan te wagen? Ik vraag me af of het huwelijk past bij het idee van een relatie die zich richt op het zo goed en liefdevol mogelijk ontplooien van beide partners.

4 Responses to Nee, dat beloof ik niet – Morele bezwaren tegen het huwelijk

  1. Pingback: garcinia miken ultra maxload

  2. Pingback: green coffee

  3. Pingback: Pure Cambogia garcinia free trial

  4. Pingback: стоимость раскрутки сайта

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: