De mythes rond monogamie

Ik geloof dat het streven naar monogamie een van de grootste persoonlijke destructieve elementen is in onze huidige samenleving. Sterker: het monogame ideaal is waarschijnlijk de belangrijkste veroorzaker van persoonlijk leed voor onvoorstelbaar grote aantallen mensen. Hoe komt het dan toch dat mensen blijven vasthouden aan dit streven?

Er zijn verschillende oorzaken aan te wijzen die aan dit gedrag ten grondslag liggen.

– De voornaamste reden is dat veel mensen zich niet realiseren dat de manier waarop wij zaken in het leven vormgeven niet vaststaat. Zij zijn er bijvoorbeeld van overtuigd dat bepaalde zaken een “natuurlijke” of “biologische” aard hebben.
– Ze verwijzen naar emoties als jaloezie, zonder die te duiden, als “bewijs” voor de natuurlijke orde der dingen.
– Ze zijn ervan overtuigd dat de dominante relatievorm in onze maatschappij het gevolg is van wat het beste “werkt”, en beschouwen het afwijken hiervan als onnodige rebellie.
– Ze zijn intellectueel niet in staat zelf oorspronkelijk inhoud te geven aan hun definitie van relaties en dus conformeren ze zich aan de norm.

Ik wil bovenstaande punten even kort te behandelen, om aan te geven dat ze stuk voor stuk gemakkelijk te weerleggen zijn.

Mythe 1: monogamie is natuurlijk

Aanhangers van de “natuurlijk gedrag”-theorie beroepen zich altijd op het opvoeden van kinderen als reden voor het streven naar monogamie in een relatie. Niet zelden wordt daarbij ook het aloude mantra aangehaald: de vrouw blijft thuis bij de kinderen, de man zorgt voor voedsel, en om dat verbond niet in gevaar te brengen is het voor de hand liggend dat de mens streeft naar monogamie.

Het is wonderlijk om te moeten vaststellen hoe snel een gemakkelijk mensen verbindingen leggen die allesbehalve “vanzelfsprekend” zijn, maar daarentegen volledig cultureel zijn bepaald. Daarnaast blijkt hieruit hoe een diepgeworteld seksisme zich zelfs meester heeft kunnen maken van ons beeld van de oermens.

Het enige wat we objectief kunnen vaststellen is dat er een man en een vrouw benodigd zijn om het voortplantingsproces in gang te kunnen zetten. Hoe vervolgens de opvoeding van het kind wordt vormgegeven staat hiervan volledig los. Je kunt je voorstellen dat er een tijd of plek is waarbij een volledige (dorps)gemeenschap de zorg voor de kinderen op zich neemt, of dat er andere situaties denkbaar zijn waarin het niet alleen de beide biologische verwekkers zijn die de opvoeding van de kinderen op zich nemen. Het is bizar om te merken dat er mensen zijn die denken dat de mens voorzien is van een gen dat hem vier muren laat bouwen om er met partner en kinderen tussen te gaan zitten. En daar vervolgens ook meteen een maatschappelijke en seksuele moraal aan verbindt.

Mythe 2: jaloezie weerhoudt ons van poly-seksueel gedrag

Vervolgens wordt jaloezie door veel mensen aangehaald als “bewijs” voor een natuurlijk streven naar monogamie. Immers, is de redenering, over jaloeziegevoelens heb je geen controle, dus is het een signaal van je lichaam dat er iets onplezierigs plaatsvindt.

Ik zal de laatste zijn om de impact van jaloeziegevoelens te ontkennen. En ik zal ook niet snel durven beweren dat het eenvoudig is om vat te krijgen op deze gevoelens om ze vervolgens naar je hand te zetten. Jaloezie is pijnlijk.

Daarom is het jammer dat zo weinig mensen nadenken over wat jaloezie nu precies is, en waar die vandaan komt. Want jaloezie is een reactie van het lichaam op gevaar. Er worden stoffen aangemaakt die ervoor zorgen dat je alert bent. Maar waarom zouden we een boodschap van deze stofjes krijgen op het moment dat onze partner zich met een ander ingeeft? Wat is het gevaar waar ons lichaam ons op wijst?

Vanzelfsprekend is dat het risico om onze partner te verliezen. Wanneer je in een maatschappij bent opgegroeid die het aangaan met van een seksueel contact buiten de relatie bijna één-op-één gelijkstelt aan het einde van die relatie, dan is het inderdaad raadzaam om waakzaam te zijn voor wat betreft de buiten-relationele verlangens van je partner.

Bovendien is hier sprake van een vicueuze circel waarbij de jaloezie en het (verlangen naar) seksuele contacten buiten de relatie elkaar versterken. In onze oh-zo-moderne maatschappij is de buitenechtelijke wip hét thema in bijna alle cultuur-uitingen (denk aan tv, bladen, boeken, film). De lading die met het thema is omgeven is enorm. We koesteren het taboe. Maar een en ander leidt er natuurlijk niet bepaald toe dat dit status quo doorbroken wordt.

Mythe 3: monogamie is dominant omdat het het beste werkt

Het leven is een kralenketting van keuzes. Bij elke stap die je zet kun je ervoor kiezen om links of rechts af te slaan. Veel mensen gaan er aan voorbij dat dit ook voor zaken geldt waarbij het in eerste instantie lijkt dat er weinig of niets te kiezen valt.

Soms zijn de keuzes die mensen maken bij het vormgeven van hun leven zo alom dominant, dat het bijna lijkt dat hier geen sprake ís van keuze. Of men realiseert zich wel degelijk dat er sprake is van keuzevrijheid, maar dat het feit dat veel mensen dezelfde keuze maken betekent dat dat wel de beste keuze moet zijn.

Deze mensen gaan eraan voorbij hoe subtiel gewoontes zich meester kunnen maken van een cultuur. De vanzelfsprekendheid van bepaalde zaken maakt dat ze niet of nauwelijks ter discussie worden gesteld. De vorm waarin wij onze relaties gieten is daarvan een sprekend voorbeeld. Het is zó ongebruikelijk om van de geldende monogamie-norm af te wijken dat dit door sommigen als een statement van rebellie wordt beschouwd. En sommige mensen zit het niet hun aard om daarvan verdacht te willen worden, wat een reden kan zijn om zich -hoogstwaarschijnlijk onbewust- naar de norm te schikken.

Mythe 4: de betekenis van “relatie” staat vast

De manier waarop mensen het begrip relatie definiëren varieert enorm. Eerder schreef ik hierover het artikel Tweede persoon meervoud – Of: een hernieuwde kijk op relaties.

Ik denk dat mensen over een zekere intelligentie moeten beschikken (en de bereidheid om die te gebruiken) om na te kunnen denken over de vraag: wat is voor mij een relatie? En ik ben er ook van overtuigd dat er een verband is tussen de creativiteit en opties die daarbij de revu passeren en het intellectuele vermogen.

Niets is eenvoudiger voor het vormgeven van een relatie dan deze af te bakenen: dit kan en mag wel binnen de relatie, dat kan en mag niet binnen de relatie. Het heeft me altijd hoogst verbaasd dat er mensen zijn die hun relatie definiëren aan de hand van wat het niet is, namelijk: intimiteit met een ander. Alleen de ecxlusiviteit vormt de basis van de relatie. “Relatie-ception”, zogezegd.

Een kleine gniffel kan ik niet onderdrukken wanneer deze lieden dan ook het woord “trouw” in de mond nemen. Merk op: trouw betekent voor hen níet dat iemand zich als getrouw beschikbaar stelt, maar alleen maar dat een derde dat niet doet. Bizar.

Dat een seksueel open relatie wederzijds voordeel biedt, betoog ik in Waarom een seksueel open relatie een leukere partner oplevert.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: